Các thông điệp chính:
- Trong một thử nghiệm ngẫu nhiên trên trẻ em mắc rối loạn hô hấp khi ngủ do tắc nghẽn (OSDB), 29,5% trẻ đã hết triệu chứng chỉ sau 6 tuần điều trị ban đầu bằng nước muối sinh lý xịt mũi.
- Đối với những trường hợp triệu chứng vẫn còn dai dẳng, việc sử dụng thêm 6 tuần nước muối sinh lý cho thấy hiệu quả tương đương với việc chuyển sang sử dụng steroid xịt mũi.
- Các nhà nghiên cứu đề xuất sử dụng nước muối sinh lý xịt mũi trong 3 tháng trước khi xem xét chuyển bệnh nhân đến chuyên khoa để đo đa ký giấc ngủ hoặc phẫu thuật.
Kết quả từ thử nghiệm lâm sàng MIST+
Nghiên cứu ngẫu nhiên MIST+ cho thấy đối với trẻ em mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA), việc lặp lại các liệu trình 6 tuần xịt nước muối sinh lý giúp giải quyết triệu chứng ở nhiều trường hợp và có hiệu quả tương tự như dùng steroid xịt mũi.
Bác sĩ Gillian M. Nixon từ Trung tâm Giấc ngủ Trẻ em Melbourne (Australia) và các cộng sự đã báo cáo trên tạp chí JAMA Pediatrics rằng: Liệu trình 6 tuần đầu tiên với nước muối sinh lý đã giúp 29,5% trẻ từ 3 đến 12 tuổi hết các triệu chứng OSDB.
Ở những trẻ còn triệu chứng dai dẳng:
- 35,6% trẻ tiếp tục hết triệu chứng sau khi dùng thêm 6 tuần nước muối sinh lý.
- 36,4% trẻ hết triệu chứng khi chuyển sang dùng steroid xịt mũi.
- Khác biệt giữa hai nhóm không có ý nghĩa lâm sàng hay thống kê (khác biệt nguy cơ -0,9%, 95% CI -20.7 to 19.0, P=0.93).
“Nước muối sinh lý xịt mũi là một phương pháp điều trị hàng đầu (first-line) hiệu quả trong ngắn hạn cho OSDB trước khi xem xét đo đa ký giấc ngủ hoặc can thiệp phẫu thuật,” nhóm nghiên cứu kết luận.
Thay đổi tư duy trong điều trị OSDB nhi khoa
Trong hơn hai thập kỷ, Corticosteroid xịt mũi luôn được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong điều trị bước một cho trẻ mắc OSDB. Tuy nhiên, các phát hiện từ thử nghiệm MIST và MIST+ đang thúc đẩy một sự thay đổi quan trọng:
- Nước muối sinh lý không phải là giả dược: Nghiên cứu cho thấy khoảng 40% trẻ cải thiện triệu chứng sau 6 tuần đầu, tỷ lệ này tương đương với nhóm dùng Steroid. Điều này khẳng định nước muối có tác dụng điều trị thực sự.
- Hiệu quả cộng dồn: Với những trẻ không đáp ứng sau 6 tuần đầu, việc kiên trì sử dụng thêm 6 tuần tiếp theo vẫn giúp thêm 1/3 số trẻ đạt hiệu quả lâm sàng.
- Chiến lược 3 tháng tại tuyến cơ sở: Đề xuất phác đồ xịt nước muối sinh lý liên tục trong 3 tháng trước khi chỉ định chuyên sâu như đo đa ký giấc ngủ (Polysomnography) hoặc phẫu thuật (cắt Amidan/VA).
Chi tiết nghiên cứu và Đối tượng lâm sàng
MIST+ bao gồm 150 trẻ em (3-12 tuổi, tuổi trung bình 6,2). Tiêu chuẩn lựa chọn là trẻ có triệu chứng OSDB đáng kể theo hướng dẫn của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ.
Tiêu chuẩn loại trừ:
- Đã phẫu thuật Amidan, VA hoặc đường mũi trước đó.
- Chỉ số BMI > bách phân vị thứ 97.
- Đang nhiễm trùng Amidan hoặc mũi cấp tính.
- Mới sử dụng Corticosteroid hoặc Montelukast.
Diễn tiến điều trị và Phản hồi từ phụ huynh:
- Tất cả trẻ được dùng nước muối sinh lý 0,9% (1 lần xịt/bên mũi/ngày) trong giai đoạn dẫn nhập 6 tuần. Tỷ lệ cải thiện hoàn toàn triệu chứng kết hợp sau hai giai đoạn đạt khoảng 50%.
- Tỷ lệ phụ huynh nhận thấy con cần phẫu thuật giảm từ 64,5% xuống còn 56,3% sau giai đoạn đầu.
- Sự hài lòng của phụ huynh tương đương giữa nhóm dùng steroid và nước muối sinh lý (OR = 0.64; 95% CI, 0.30-1.37).
Tầm quan trọng đối với hệ thống y tế
Việc tối ưu hóa quản lý OSDB tại tuyến y tế cơ sở mang lại lợi ích kép:
- Cho bệnh nhân: Tiếp cận điều trị nhanh chóng, an toàn, chi phí thấp và giảm thiểu các can thiệp phẫu thuật không cần thiết.
- Cho hệ thống: Giảm áp lực chuyển tuyến và tình trạng quá tải tại các chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Y học giấc ngủ, giúp tập trung nguồn lực vào các ca bệnh nặng hoặc kháng trị.
Hạn chế
Nghiên cứu thiếu nhóm giả dược để đánh giá sự tự khỏi tự nhiên, tuy nhiên các nhà nghiên cứu cho rằng khả năng này thấp vì đa số trẻ đã có triệu chứng kéo dài nhiều năm trước đó.
Tài liệu tham khảo:
Phend C. Intranasal Saline Effective Against Kids’ Sleep Apnea. MedPage Today. January 20, 2026.
SleepFi
Địa chỉ: 114 đường số 32, tiểu khu 1, Phường An Lạc, TP.HCM
Hotline: 0916872112
